เทศบาลเมืองแม่เหียะ ยินดีต้อนรับ 053-276491 หรือ 053-805182 (ตลอด 24 ชั่วโมง)






วัดตำหนัก (วัดสิริมังคลาจารย์)
  
ประวัติความเป็นมาของวัด

วัดตำหนักไม่มีหลักฐานปรากฏ สร้างขึ้นเมื่อใด แต่หลักฐานที่เทียบเคียงจากงานเขีนยคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาของพระสิริมังคลาจารย์และหลักฐานจากหลนังสือพงศาวดารโยนก และคัมภีร์ขินกาลมาลีปกรณ์ ที่ได้กล่าวถึงวัดเวฬุวนาราม หรือวัดตำหนักแห่งนี้คาดว่าสร้างประมาณก่อนหรือหลังปี 2000 ไม่มาก   วัดตำหนักมีประวัติความเป็นมาและมีชื่อเรียกตามยุคสมัย ดังนี้

1. วัดไผ่ 31 กอ วัดเวฬุวนาราม (ป่าไผ่) มีความเป็นมาคือ ในพงศาวดารกล่าวว่าเมื่อ พ.ศ. 2062 วันอาทิตย์ เดือน 3 ขึ้น 11 ค่ำ พระเมืองแก้วเสด็จ ไปบรรจุพระบรมธาตุ ณ พระสถูปเจดีย์ ที่วัดเวฬุวนาราม (ป่าไผ่) ตั้งอยู่ทิศหรดีแห่งนครเชียงใหม่ตามมติของพระมหาหมื่นวุฒิยาโณ แห่งวัดหอธรรม ซึ่งปัจจุบันรวมเข้ากับวัดเจดีย์หลวง ได้กล่าวว่าวัดเวฬุนารามในอดีตคือวัดตำหนักในปัจจุบัน

2. วัดสวนขวัญ มีความเป็นมาจากการบันทึกข้อความท้ายคัมภีร์ที่เป็นผลงานของพระสิริมังคลาจารย์ 3 คัมภีร์ คือ เวสสันดรทีปนี จักรวาลทีปนี และ สังขยาปกาสกฎีกา มีใจความว่าท่านอยู่ ณ ที่วัดสวนขวัญซึ่งห่างจากวัดพระสงฆ์ไปทางทิศใต้ 1 คาวุต หรือประมาณ 4 กิโลเมตร ขณะที่ท่านแต่งคัมภีร์ทั้ง3 นี้ ซึ่งปัจจุบันก็ได้แก่วัดตำหนักแห่งนี้ และยังใช้เรียกชื่อนี้ควบคู่กับชื่อปัจจุบันคือวัดตำหนักสวนขวัญ

3. วัดตำหนัก เป็นชื่อที่ใช้เรียกปัจจุบัน ที่มาคือ เมื่อ พ.ศ. 2339 พระเจ้ากาวิละ ยาตรทัพมาจากเวียงป่าซางทิศใต้เมืองลำพูนพร้อมด้วยเสนาอำมาตย์สมณะพราหมณ์และประชาราษฎร์ ยกขึ้นมาตั้งเมืองเชียงใหม่หลังเป็นเมืองร้างไปนาน 200 ปี พักแรมมา 3 คืน ในคืนวันที่ 4 ราษฎรได้ทำ พลับพลา ซึ่งชาวเมืองเชียงใหม่เรียกว่า “ตำหนัก” ถวายที่หมู่บ้านนั้น จากนั้นจึงเข้าไปตั้งเมืองเชียงใหม่ตั้งแต่นั้นมา คนทั้งหลายจึงเรียกจึงเรียกหมู่บ้านนั้นว่า หมู่บ้านตำหนัก มาจนบัดนี้

4. วัดสิริมังคลาจารย์ เป็นชื่อที่ผู้สนใจในการศึกษาผลงานการเขียนคัมภีร์ของพระสิริมังคลาจารย์ใช้เรียกชื่อต่อท้ายชื่อวัดใน ปัจจุบันเพื่อเป็นเกียรติ และเป็นอนุสรณ์แด่พระมหาเถระท่านนี้

วัดแห่งนี้มีชื่อเป็นทางการสั้น ๆ ว่า “ตำหนัก” ตามชื่อของหมู่บ้านแต่มักมีคนเรียกว่า  ตำหนักสวนขวัญ บ้าง วัดสวนขวัญ บ้าง วัดสิริมังคลาจารย์ บ้าง วัดตำหนักสวนขวัญสิริมังคลาจารย์ บ้าง แต่ถ้าจะให้สมกับเป็นวัดของนักปราชญ์ ผู้ผลิตผลงานที่เป็นประโยชน์แก่พระศาสนาควรเรียกชื่อว่า วัดตำหนักสวนขวัญสิริมังคลาจารย์

วัดตำหนักสวนขวัญสิริมังคลาจารย์มีหลักฐานปรากฏว่า พระสิริมังคลาจารย์ ได้อาศัยอยู่เพื่อแต่งคัมภีร์ทั้งสามคัมภีร์ ตั้งแต่ปี 2060-2063 จากนั้นก็ไม่ได้พบหลักฐานกล่าวถึงวัดนี้เลย เพราะเมื่อปี 2101 กองทัพพม่า โดยการนำของพระเจ้าบุเรงนองได้ยกเข้าตีเชียงใหม่แตก สันนิษฐานว่าวัดแห่งนี้กลายเป็นวัดร้างและล่มสลายไปในที่สุด ในช่วงยึดคลองเชียงใหม่ของพม่า ชาวบ้านในหมู่บ้านแห่งนี้ได้หลบหนีภัยสงครามไปทั่วสารทิศแต่มีบางส่วนที่ยังยอมรับการปกครองของพม่าและอยู่อาศัยที่เดิม  แต่คงไม่สามารถรักษาวัดสวนขวัญเดิม ได้เพราะจำนวนคนเหลือน้อย (ตั้งแต่ซุ้มประตูโขงและบริเวณด้านในกำแพงโบราณ) จึงได้สร้างวิหารหลังใหม่ไว้ตามแนวเดิมแทนวิหารหลังเก่าซึ่งได้รับผลกระทบจากภัยสงครามรวมทั้งสร้างกุฏิสงฆ์ไว้นอกแนวกำแพงเดิม แล้วปล่อยให้วัดเก่าซึ่งมีอาณาเขตกว้างใหญ่กลายเป็นวัดร้างแต่ได้บูรณอุโบสถและพระธาตุองค์เดิมเพื่อใช้ประกอบพิธีทางพระพุทธศาสนาสืบมา ในช่วงปกครองล้านนาพม่าก็ได้สร้างพระธาตุศิลปะแบบพม่า พระธาตุองค์เดิมสมัยพระเจ้าดิลกปนัดดาอีกชั้นหนึ่งจนถึงปัจจุบัน

จนกระทั่งปี พ.ศ. 2499 คณะศรัทธาประชาชนชาวตำหนักได้ไปอาราธนาพระปัญญา สิริธัมโม จากวัดน้ำบ่อหลวงอำเภอสันป่าตอง มาเป็นเจ้าอาวาสวัดตำหนักแห่งนี้ ได้ชักชวนญาติโยม เข้ามาบูรณะวัดเก่า (ตั้งแต่ประตูโขงเข้ามาภายในบริเวณกำแพงเก่า) โดยได้สร้างวิหารและกุฏิสงฆ์พร้อมทั้งเสนาสนะต่าง ๆ แล้วได้ย้ายสถานที่ทำบุญจากวิหารบริเวณพระธาตุเข้ามาใช้วิหารซึ่งสร้างขึ้นมาใหม่ในบริเวณวัดเก่า จวบจนปัจจุบัน

โบราณสถานสำคัญของวัด
ประกอบด้วยอุโบสถ พระธาตุ วิหารก่ออิฐถือปูนแบบล้านนา จำนวน 2 หลัง ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ 2 หลัง

ข้อมูลจาก http://temple.chiangmaidream.com/


 06 มกราคม 2559